Zoveel scholen, zoveel ontwikkelingen

Vanuit het hele land is belangstelling voor de initiatieven van de Schoolleiders voor de Toekomst. Het maakt zichtbaar op hoeveel plekken scholen met vergelijkbare ontwikkel- en veranderthema’s bezig zijn. Adriënne de Kock (Effent), Sebastian Blanck (UniC) en Caecile van Gorp (De Nieuwste School) vertellen over hun eigen missie en de verwantschap die zij voelen met het Mission Statement van Schoolleiders voor de Toekomst.

Raakvlakken

Adriënne de Kock is afdelingsmanager op Effent, een categorale school voor vmbo-tl in Oosterhout (NB). Vanuit die functie heeft ze onderwijsvernieuwing in haar takenpakket. Het initiatief Schoolleiders voor de Toekomst werd onder haar aandacht gebracht door de projectleiders van Schoolinfo, die het leerlab begeleiden waarin ze namens Effent kartrekker is. Ze bezocht een eerste bijeenkomst van Schoolleiders voor de Toekomst, waar autonomie en eigenaarschap van de leerling centraal stonden. De Kock: ‘De onderwijsvernieuwing die wij op onze school proberen vorm te geven, heeft daar raakvlakken mee.’

Veel uitdagingen

Samen met collega’s is De Kock drie jaar geleden gaan trekken aan het roer van een van oorsprong zeer traditionele school. ‘We zijn begonnen met een pilot om ons onderwijs op een andere manier vorm te geven. We zitten nu in het tweede jaar, en hebben onlangs besloten om volgend schooljaar deze werkwijze in klas 1 integraal in te gaan voeren. We staan voor veel uitdagingen. Een van de aandachtspunten bij ons op school is het toetsbeleid. Op die eerste bijeenkomst hadden we het uitgebreid over het landelijk examen en de combinatie met de verschillende schooltypes. Iets waar ik al jaren mijn hoofd over breek: waarom zit een leerling op het niveau van zijn slechtste vak?’

Hordes

‘Op onze school zoeken we naar oplossingen hiervoor binnen de wet, en dat valt niet mee op een categorale mavo. Er zijn meer hordes te nemen, ook door de bestaande wet- en regelgeving. Initiatieven zoals Agora zijn daarom interessant. Ook ik heb veel moeite met het doorgeschoten rendementsdenken in het onderwijs. Veel binnen onderwijs is lastig meetbaar, maar daarom niet minder belangrijk. Het voelt goed om als schoolleiders hier samen over na te denken en er een vuist voor maken als dat moet. Samen sta je sterk.’

Betrokkenheid van leerlingen

Sebastian Blanck is teamleider van
de leerjaren 1, 5 en 6, op UniC in
Utrecht. Hij werkt met zijn lerarenteams aan de onderwijskundige ontwikkeling op zijn school en
bewaakt de algemene koers. In de missie van Schoolleiders voor de Toekomst ziet hij elementen die hij belangrijk vindt, zoals de betrokkenheid van de leerling.

Leerroute uitstippelen

‘We organiseren onze scholen nu over de hoofden van de kinderen heen. De omslag maken van ‘het organiseren van het doceren’ naar ‘het faciliteren van het leren van
het kind’ brengt het kind weer centraal in beeld. Samen met ouders en kinderen moet je steeds weer opnieuw vragen: Wat weet je al? Wat wil je leren? Hoe wil je dat doen? Samen een leerroute uitstippelen, met grote en kleinere keuzes.’

Nieuw evenwicht

Op UniC is inmiddels veel ervaring met het geven van eigen verantwoordelijkheid aan leerlingen. Ook het samenwerken tussen leerlingen en tussen collega’s is een sterke kant. Blanck: ‘Wat beter kan, is een meer flexibele structuur waarin leerlingen keuzes kunnen maken en eigen leervragen kunnen inbrengen. We zijn op dit moment bezig met pilotweken waarin we een nieuwe dagindeling uitproberen, gericht op meer differentiatie en keuzemogelijkheden. Dat is super spannend. Iedereen is onwennig, soms is er chaos. Het is zoeken naar nieuw evenwicht. Ik ben trots op de wijze waarop de leerlingen en de leraren hiermee omgaan. Ik zie wat er allemaal mogelijk is als je durft om het oude los te laten.’

Flexibel systeem

De grootste belemmeringen liggen opgeslagen in onszelf, wat Sebastian Blanck betreft. Loslaten is eng. Hijzelf worstelt altijd met het en/en-dilemma: én goede resultaten halen én tegelijkertijd leerlingen meer eigenaarschap geven en streven naar een flexibelere inrichting van het onderwijs. Een bestuur met visie
en vertrouwen helpt. UniC is in dat opzicht blij met de NUOVO- scholengroep. Verder benadrukt Blanck het belang van over de grenzen heen kijken van de verschillende onderwijssoorten, ‘… en deze grenzen wegnemen, wat mij betreft. Optimale doorstroom in een flexibel systeem is een voorwaarde als we vinden dat leerlingen zich voluit moeten kunnen ontwikkelen.’

In beweging

‘Het netwerk NOOD2032 maakt zich sterk voor deze verandering door met mensen die in het onderwijs werken dilemma’s te bespreken, good practices te delen en remmende factoren om te zetten in uitdagingen. Je kunt zien dat er de laatste jaren landelijk veel aan het veranderen is. Kijk naar de deelname van honderden scholen aan de leerlabs van Leerling 2020 en de praktijk van leerKRACHT om de stem van de leerling te horen. We zijn in beweging!’

Eigenaar

Caecile van Gorp is manager onderwijs bovenbouw op De Nieuwste School in Tilburg. Die school wordt vaak bezocht door andere scholen. Dan hoort De Nieuwste School vaak terug dat de leerlingen echt eigenaar zijn van hun leerproces; ze nemen initiatief, weten goed waar ze mee bezig zijn en doen het vooral voor zichzelf. ‘We werken in een team dat op energieke wijze bezig is met onderwijs. Maar in de bovenbouw gaat het knellen.’

Ruimte

‘Daarom zoeken we op dit moment naar de ruimte die we kunnen nemen binnen de schoolexamens’, vertelt Van Gorp. ‘We weten dat er meer ruimte is dan wij allemaal denken. Dat heeft met durven vertrouwen en loslaten te maken. Ik zie hier een parallel met ‘het leren faciliteren’ uit het Mission Statement van de Schoolleiders voor de Toekomst.’

Complexe opdrachten

Innoveren betekent altijd oude kaders doorbreken. Zo zou
de Nieuwste School graag andere keuzes maken om de opleiding af te ronden, anders dan met een diploma en cijferlijst. Van Gorp: ‘Het zou veel meer in lijn met het concept van De Nieuwste School zijn als we meerdere vakken met een schoolexamen/portfolio/assessment/meesterproef zouden kunnen afronden. We kunnen dan tot het einde doorgaan met het aanbieden van complexe opdrachten die in het teken staan van maatschappelijke of technologische verschijnselen.

Ruimte

‘Zoals het nu georganiseerd is, moeten we op het einde van 4 mavo, 5 havo en 6 vwo alsnog alles uit elkaar trekken zodat de vakgebieden weer scherp omlijnd worden. Geef ons ruimte om het CSE en CE anders in te richten, aansluitend op contextgericht onderwijs en aansluitend bij mbo of hoger onderwijs. Geef scholen een keuzepalet aan mogelijkheden om de school af te ronden en laat ze daar verantwoording over afleggen.’

Vrije en unieke individuen

‘Je zult zien dat huidige leerlingen dat nog beter kunnen verwoorden dan een aantal generaties geleden. Er zullen wensen en behoeften zijn die het huidige systeem achterhaald maken en die een appel doen op onze creativiteit en flexibiliteit. Een sprong in het diepe? Ik moet dan denken aan de uitspraak van Gert Biesta: Zonder dit risico van onderwijs krijg je sociale reproductie van makke objecten. Maar als we het risico van onderwijs willen nemen en omarmen, komt er ruimte voor het ‘in de wereld komen’ van vrije en unieke individuen. Mooier kan ik het niet verwoorden.

Deze website maakt gebruik van cookies om u een zo goed mogelijke gebruikerservaring te geven. Ga hiermee akkoord door op accepteren te klikken.